Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie projekty deweloperskie wokół dworców kolejowych powracają do realizacji w polskich miastach?
- Jakie cele przyświecają komercyjnemu zagospodarowaniu tych terenów oraz jakie korzyści przynoszą miastom?
- Gdzie planowane są największe i najbardziej znaczące inwestycje urbanistyczne w centrach miast?
- W jaki sposób nowe kompleksy handlowe i biurowe zmieniają charakter oraz funkcje dworcowych dzielnic?
Wraca pomysł komercyjnego zagospodarowania położonych w centrach miast terenów kolejowych. Samorządy liczą na zwiększenie atrakcyjności tych miejsc dzięki budowie galerii handlowych oraz biur, a także poprawienie obsługi podróżnych poprzez przebudowę dworców. Najbardziej spektakularne projekty realizowane będą w dużych miastach, ale w tych mniejszych także zajdą wyczekiwane przez mieszkańców zmiany.
Właśnie rusza gigantyczna inwestycja w Gdyni. To Międzytorze – wieloetapowy projekt urbanistyczny zakładający rewitalizację ponad 14 hektarów terenów pokolejowych w ścisłym centrum miasta, położonych bezpośrednio przy stacji Gdynia Główna i w sąsiedztwie portu. Planowana zabudowa obejmie funkcje mieszkaniowe, handlowe, usługowe, hotelowe i biurowe. Według władz miasta, to jedno z największych przedsięwzięć urbanistycznych realizowanych obecnie w centrum Gdyni.
– Koncepcja zakłada stworzenie otwartej struktury miejskiej projektowanej z myślą o mieszkańcach i użytkownikach miasta. Ważnym elementem będzie układ przestrzeni publicznych – placów, ciągów pieszych i terenów zieleni z centralnym bulwarem. Projekt będzie naturalnym rozszerzeniem śródmieścia Gdyni i nawiąże do modernistycznego dziedzictwa miasta – wyjaśnia Maciej Zielonka, wiceprezydent Gdyni. Dodaje, że wydano już pierwsze pozwolenia na budowę. Kolejne są w trakcie rozpatrywania.
Inwestycje deweloperskie wokół dworców kolejowych. Inspiracja przyszła ze Szwecji
W przyszłym roku zacznie się budowa na styku warszawskiego Śródmieścia i Żoliborza. Projekt deweloperski Warszawy Gdańskiej zakłada budowę nowego dworca kolejowego oraz zespołu wielofunkcyjnych budynków komercyjnych. Ich szacowana łączna powierzchnia wyniesie ok. 100 tys. metrów kwadratowych, natomiast samego dworca – ok. 1900 mkw. Przedsięwzięcie ma zostać podzielone na kilka faz, jedną z nich będzie budowa nowego dworca Warszawa Gdańska.
Czytaj więcej
Nowoczesny terminal autobusowy, parking Park & Ride, infrastruktura rowerowa, zielone dachy – to wszystko powstanie w zintegrowanym węźle przesiadk...
Wznowiony miałby zostać także projekt biurowo-hotelowy Kraków Bosacka. Pierwotnie planowano postawienie trzech biurowców klasy A i przebudowę trzech budynków znajdujących się pod opieką konserwatora – w sumie 21 tys. mkw. powierzchni biurowej, handlowej i gastronomicznej.
PKP będzie realizować te oraz kolejne inwestycje deweloperskie poprzez wchodzącą w skład Grupy PKP spółkę Xcity Investment. Jak twierdzi Michał Beim z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, ekspert Instytutu Sobieskiego, pewną inspiracją do jej powołania była szwedzka spółka Jernhusen AB, która jest właścicielem nieruchomości przylegających do szwedzkiej sieci kolejowej: stacji kolejowych, budynków biurowych, terminali intermodalnych i obiektów utrzymania pociągów. – Większość nieruchomości zlokalizowana jest w dużych miastach lub w ich pobliżu, przez co Jernhusen realizuje wiele ciekawych projektów deweloperskich położonych w bezpośrednim sąsiedztwie dworców – wyjaśnia Beim.
Utworzona dekadę temu Xcity miała realizować przedsięwzięcia tworzące nowoczesne, funkcjonalne przestrzenie miejskie, łączące funkcje biznesowe i komercyjne z kolejowymi, wykorzystując posiadane przez PKP grunty. Wcześniej na tej zasadzie zrealizowano Poznań City Center oraz Galerię Katowicką – duże kompleksy handlowe przy dworcach kolejowych, a także kompleks biurowy przy dworcu Warszawa Zachodnia. – Pierwotnie zakładano, że okolice dworców, zgodnie z zasadami nowoczesnej urbanistyki, staną się wielofunkcyjnymi dzielnicami miast, umożliwiając mieszkańcom wygodne dojście do głównego węzła transportu publicznego. Zmiany zarządu PKP SA w marcu 2017 r. spowodowały jednak wycofanie się kolei z programu – dodaje Beim.
Jak dworzec staje się miejscem codziennej aktywności
Teraz jednak porzucone projekty wracają. O ich znaczeniu świadczy przykład Katowic. Według wiceprezydenta miasta Bogumiła Sobuli, wybudowanie nowego dworca połączonego z galerią handlową wyraźnie zmieniło funkcjonowanie tej części centrum. – Obszar wcześniej postrzegany głównie jako miejsce przesiadania się, zyskał charakter wielofunkcyjny i stał się miejscem codziennej aktywności. Inwestycja poprawiła standard obsługi pasażerów oraz uporządkowała układ komunikacyjny, jednocześnie przyciągając ruch pieszy i nowe usługi. Zmienił się wizerunek tego miejsca, co jest również związane z większą komercjalizacją tej przestrzeni – powiedział Sobula „Rzeczpospolitej”.
Czytaj więcej
Największa część dofinansowania w umowach Centrum Unijnych Projektów Transportowych dotyczy projektów kolejowych. Ale samorządy bardzo skutecznie s...
Na razie trudno przewidzieć, ile z pierwotnych zamierzeń wejdzie do realizacji. Pierwotnie w grę wchodziły m.in. Elbląg, Kłodzko, Koło, Koszalin, Kutno, Łowicz, Oleśnica, Chorzów, Bielsko-Biała i Skarżysko-Kamienna. Teraz PKP będą ostrożniejsze: to aktualne zapotrzebowanie rynku ma determinować, czy realizacja projektu w danej lokalizacji i w danym czasie będzie mieć uzasadnienie.
Przykładowo w Elblągu, gdzie teren pod budowę leży w południowej części miasta przy ul. Grunwaldzkiej, w bezpośrednim sąsiedztwie dworca PKP, samorządowi przedstawiono dopiero wstępne koncepcje. – Jesteśmy bardzo otwarci na rozmowy z potencjalnymi inwestorami. Zależy nam, aby przestrzeń wokół dworca, która leży w głównym ciągu komunikacyjnym miasta, została zrewitalizowana – deklaruje Joanna Urbaniak z Biura Prezydenta Miasta.
Budowa nowego dworca z galerią handlową powinna się w niedługim czasie rozpocząć w Mińsku Mazowieckim. Inwestycję poprowadzi spółka Dekada Realty, która ma również budować nowy dworzec PKS. Stary zostanie rozebrany: z końcem lutego wypowiedziane zostały umowy najmu wszystkim podmiotom zajmującym w nim pomieszczenia. W dalszej kolejności ma być wyburzony dworzec kolejowy wraz z przylegającymi pawilonami handlowymi oraz budynkiem po dawnym hostelu kolejowym i placówce pocztowej.
Centrum handlowe z węzłem komunikacyjnym
Budowa nowego obiektu ma być jednak uzależniona od wykorzystania powierzchni przewidzianych tam do komercjalizacji. Z punktu widzenia samorządowców, rozpoczęcie inwestycji powinno nastąpić jak najszybciej, co przyniosłoby z jednej strony poprawę jakości przestrzeni publicznej w reprezentacyjnym punkcie miasta, z drugiej – poprawę jakości obsługi podróżnych. Powinien być przy tym zachowany charakter węzła przesiadkowego obsługującego połączenia kolejowe i autobusowe. – Wcześniej miasto opracowało nowy plan zagospodarowania przestrzennego, w który wpisuje się ta nowa inwestycja. Teraz oczekujemy, że obiekt będzie realizowany według prezentowanych projektów, zwłaszcza w kwestii bryły i jego obsługi komunikacyjnej – zaznacza Marcin Jakubowski, burmistrz Mińska Mazowieckiego.
Za to w Koninie Xcity wraz z Dekadą już zrealizowała planowany projekt. Dekada Konin – nowoczesne centrum handlowe wraz z węzłem komunikacyjnym, działa od jesieni 2023 r. – Inwestycja okazała się dla nas bardzo korzystna. Wraz z przebudową peronów mocno ożywiła centrum – stwierdza Paweł Adamów, zastępca prezydenta miasta. Wkrótce obok Dekady ruszy kolejne przedsięwzięcie – węzeł przesiadkowy tuż obok, który jeszcze bardziej zrewitalizuje okolice dworca. – Jego budowa finansowana ze środków unijnych ma się zacząć jeszcze w tym roku – zapowiada Adamów.
Czytaj więcej
Przemiana obiektów pokolejowych na nowe funkcje miejskie to coraz powszechniejszy trend ostatnich lat. Są już przepisy, które umożliwiają nieodpłat...
Wzrost zainteresowania terenami położonymi przy stacjach kolejowych można zaobserwować w całej Europie. – Wiąże się to ze wzrostem znaczenia transportu publicznego, zwłaszcza szynowego – tłumaczy Michał Beim. Przy czym projekty deweloperskie umożliwiają zmiany na samej kolei, gdzie zastosowanie zespołów trakcyjnych czy pojazdów push-pull ogranicza potrzebę rozbudowanych torów odstawczych czy centrów serwisowych kolei w centrach miast.
