Plan przewidywał pozyskanie z Unii Europejskiej 33,65 mld zł, przy całkowitych nakładach na kolej sięgających 76,8 mld zł. „Uzyskanie tak dużych środków na inwestycję CPK graniczy z cudem” przyznał w Sejmie podsekretarz stanu w Ministerstwie Infrastruktury Piotr Malepszak.
W rozmowie z Rz dodał, że spółka CPK weryfikuje harmonogram, chodzi o aspekty techniczne i finansowe, a także zakres inwestycji. – Stawiamy projekt z głowy ma nogi, chodzi o elementy w układzie kolejowym np. czy do Wrocławia muszą prowadzić 4 tory, które budzą duży opór społeczny. Może wystarczą 2 tory. Przegląd powinniśmy zrobić do końca roku – szacuje Malepszak.
Czytaj więcej
Na unijnym dofinansowaniu skorzystała przede wszystkim kolej, która remontuje tory i odnawia tabor.
Sprawy nie rozwiąże Fundusz Kolejowy, który ma ruszyć od początku 2028 roku. - FK musi mieć dodatkowy komponent, aby pozwolił na inwestycje jak CPK – przyznaje podsekretarz stanu MI.
Jednocześnie spółka CPK zapewnia, że „dysponuje zabezpieczonym finansowaniem pozwalającym na realizację bieżących zobowiązań oraz kontynuowanie prac zgodnie z przyjętym harmonogramem.”
Budżet nie sprosta potrzebom
Tymczasem rok 2025 był pierwszym od wielu lat ze spadkiem przychodów budżetu. 18 września agencja Moody's obniżyła długoterminowy rating Polski w walucie obcej z A2 do A3. Agencja Fitch Ratings oceniła finanse Polski z perspektywą negatywną, która odzwierciedla brak wiarygodnego planu konsolidacji fiskalnej, krajowe wyzwania polityczne oraz ryzyko poluzowania polityki fiskalnej w okresie przedwyborczym.
W 2025 roku z 870,14 mld zł budżet państwa wydał 279,32 mld zł na pomoc społeczną. Drugą pozycje wydatków stanowiły finanse państwa (196,32 mld zł, w tym 107,49 mld zł na spłatę długu publicznego oraz 88,82 mld zł na subwencje i rozliczenia z UE), a trzecią bezpieczeństwo i obrona (169,85 mld zł).
Agencja Fitch prognozuje, że relacja długu publicznego do PKB znacząco wzrośnie – z poziomu 59,7% w 2025 roku do 72,7% w 2028 roku (mediana dla kategorii „A”: 58,1%) – i będzie nadal rosła w kolejnych latach, choć w wolniejszym tempie. Przewiduje, że w 2028 roku koszty obsługi odsetkowej wzrosną do 6,8% dochodów. – Polski nie stać na jednoczesną rozbudowę sil zbrojnych, energetyki i CPK, zwłaszcza w świetle realnej prognozy niewykonania dochodów budżetowych w 2026 roku. W stosunku do bardzo ostrożnych prognozach dochodów budżetowych spadek dochodów może wynosić nawet 50 mld zł. Tylko spadek najważniejszego dla finansów publicznych podatku VAT w stosunku do prognozy będzie wynosił (nominalnie) ponad 20 mld zł – wskazuje prezes Instytutu Studiów Podatkowych prof. Witold Modzelewski.
Czytaj więcej
Sanocki Autosan przygotował autobus ewakuacyjny dla każdej gminy. Liczy, że nowy produkt ożywi zakupy taboru w segmencie międzymiastowym, jednak ni...
Uważa, że także prognozy na lata następne nie są dobre. – Efektywność systemu podatkowego dołuje od 2023 r., więc dlaczego mamy zakładać poprawę? Będziemy dalej członkiem Unii Europejskiej, która w tym zakresie nie ma czym się pochwalić: to z UE przyszły do nas „karuzele podatkowe” oraz masowe wyłudzenia podatków. Gwoździem do trumny była wprowadzona w tym roku „uszczelniająca reforma” w postaci KSEF, która idzie w parze z największym niewykonaniem dochodów budżetowych w wyniku dezorganizacji systemu fakturowania – ocenia Modzelewski.
CPK w programie obronnym
Prezes i założyciel Three Seas Business Council Beata Daszyńska-Muzyczka przekonuje, że jedynym rozwiązaniem jest włączenie CPK do infrastruktury bezpieczeństwa i strategicznej. – Pozwoliłoby to zarządowi spółki CPK sięgnąć po pieniądze SAFE. Port lotniczy podnosi bezpieczeństwo państwa, ułatwiając nie tylko ruch pasażerski, ale przede wszystkim przemieszczania militarne. Tak samo ważne z obronnego punktu widzenia są koleje. Wsparcie Ukrainy odbywa się drogą kolejową: ładunki przylatują na lotnisko w Jasionce i dalej jadą koleją, stanowi ona kluczową infrastrukturę bezpieczeństwa państwa – tłumaczy Daszyńska-Muzyczka. Malepszak przyznaje, że SAFE może być szansą dla CPK. – Wystąpiliśmy o ponad 7 mld zł dofinasowania z tego programu – dodaje wiceminister.
Prezes i założyciel Three Seas Business Council podkreśla, że SAFE to jedyne źródło finansowania CPK, ponieważ niebezpieczeństwem jest wzięcie pożyczki z UE wraz z warunkami stawianymi przez Komisję Europejską. – Mam takie obawy po doświadczeniach z KPO, z którego pieniądze zostały wykorzystane nie do końca zgodnie z planami – zaznacza Daszyńska-Muzyczka.
Czytaj więcej
Na wystawie w Berlinie podpisali tylko jeden kontrakt, ale rozbudowują europejską siatkę sprzedaży i wzmacniają obecność na zagranicznych rynkach.
Jeśli nie uda się znaleźć dofinansowania, budowy CPK pozostaje dług. – Obciążymy nim kolejne pokolenia; jego koszt poniesie również generacja, która właśnie się rodzi – ostrzega Modzelewski.
CPK może z sukcesem spłacać długi, ale Modzelewski ostrzega, że nie ma bezpośredniego i pośredniego związku pomiędzy wydatkami na CPK i przychodami które powstaną z obiektów CPK. – Jest tylko efekt synergii – wydatki te mogą generować nowe dochody budżetowe, ale są to obowiązujące wierzenia. Może być tak, że wzrost gospodarczy idzie w parze ze spadkiem dochodów budżetowych, czego doświadczamy od kilku lat – wskazuje prezes Instytutu Studiów Podatkowych.
