Rynek autobusów miejskich jest najbardziej zaawansowany w elektryfikacji napędów. Chętnie inwestują w nie producenci, nowe modele Solarisa są wyłącznie zeroemisyjne, a firma Daimler Buses zapowiada, że zakończy za trzy lata produkcję miejskich autobusów z silnikami diesla.
Producenci wyprzedzają nawet założenia Komisji Europejskiej, która zakłada, że od 1 stycznia 2030 roku producenci autobusów muszą zapewnić, aby co najmniej 90 proc. nowych autobusów miejskich rejestrowanych przez nich na terenie UE stanowiły pojazdy zeroemisyjne, takie jak autobusy elektryczne zasilane akumulatorowo lub autobusy wodorowe z ogniwami paliwowymi.
Czytaj więcej
Dwaj mniejsi gracze rynku kurierskiego łączą się w Niemczech, branża spodziewa się podobnych ruchów, wymuszonych także przez rosnące wymagania plat...
Od 1 stycznia 2035 roku wszystkie nowe autobusy miejskie rejestrowane przez producentów w UE muszą być w 100 proc. zeroemisyjne, co w praktyce oznacza zakończenie sprzedaży nowych autobusów miejskich z silnikami diesla.
Sukces, ale nie do końca
Europejskie Stowarzyszenie Producentów Samochodów ACEA podlicza, że po trzech kwartałach rejestracje autobusów bateryjnych wzrosły w UE o 37,6 proc., napędzanych innymi paliwami alternatywnymi (gaz, wodór) o 29,7 proc., hybrydowych o 24 proc., a z napędem wysokoprężnym o 5 proc. Udział napędów elektrycznych w całości rynku sięgnął 26,4 proc., dieslowskich 58,4 proc. – Technologia autobusów elektrycznych jest już dojrzała, a autobusy miejskie świetnie nadają się do elektryfikacji. Jeżdżą po stałych trasach, mają duże przebiegi i często przejeżdżają przez obszary zurbanizowane, gdzie jakość powietrza jest szczególnie istotna – tłumaczy dyrektor Instytutu Infrastruktury, Transportu i Mobilności SGH prof. Michał Wolański.
Organizacja Transport & Environment szacuje, że unijny rynek autobusów miejskich może osiągnąć poziom 100 proc. sprzedaży pojazdów zeroemisyjnych już w 2028 roku. Wskazuje, że w 2025 roku w pięciu państwach UE zarejestrowano wyłącznie zeroemisyjne autobusy miejskie, a np. w Holandii niemal całkowicie zrezygnowano z zakupu nowych autobusów miejskich z silnikami diesla.
Nie wszystko idzie jednak zgodnie z planem. Jeden z holenderskich przewoźników autobusowych został ukarany grzywną w wysokości 3,5 mln euro za odwołane kursy. Jego zajezdnia wciąż oczekiwała na dostarczenie energii przez operatora sieci.
Problem ten nie dotyczy tylko Holandii. We Flandrii 650 przedsiębiorstw oraz projektów związanych z magazynami energii oczekuje na dostęp do mocy sieciowej, a – jak podaje nadawca VRT – przygotowywanie zajezdni autobusowych do obsługi ładowania również nie przebiega tam bezproblemowo.
Czytaj więcej
Porozumienie InPost i Allegro daje obu stronom czas na przygotowanie się do dalszej rywalizacji i realizowanie swoich strategii.
Problem z dostępnością energii ma także warszawskie MZA. „Zelektryfikowane” zajezdnie potrzebują po 20 MW mocy do ładowania autobusowych baterii, gdy zakład energetyczny jest w stanie dostarczyć 12-16 MW a czasem zaledwie 2-3 MW.
Bezpieczeństwo energetyczne
Poprawa dostępności energii raczej nie zapowiada się. – Rozwój centrów danych będzie zwiększał konkurencję o dostęp do mocy i energii. Zakłady komunikacyjne muszą zatem dysponować rozwiązaniami rezerwowymi, które pozwolą utrzymać przewozy również w przypadku awarii sieci czy ograniczeń dostaw – zastrzega Rafał Zgorzelski z Zakładu Inżynierii Systemów Transportowych i Logistyki, Wydział Transportu, Politechnika Warszawska.
Wolański uważa, że energia elektryczna daje znacznie większe możliwości zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego. – Możemy ją wytwarzać sami, również w sposób rozproszony, z różnych źródeł – wskazuje prof. SGH. Przypomina, że Niemcy podczas II wojny światowej budowali trolejbusy, między innymi w okupowanej Gdyni, gdzie uruchomiono je w 1943 roku. – Paliw płynnych brakowało, bo tak samo jak Polska – Niemcy nie mają istotnych zasobów ropy naftowej, a te, które były dostępne, potrzebne były przede wszystkim na froncie – tłumaczy Wolański.
Natomiast przedstawiciel Politechniki Warszawskiej przyznaje, że autobusy elektryczne mogą być jednym z elementów nowoczesnego transportu publicznego, ale nie powinny być jego jedyną podstawą. – Przy podejmowaniu decyzji o strukturze taboru należy uwzględniać nie tylko ograniczanie emisji, ale również koszty eksploatacji, dostępność energii, niezawodność, a przede wszystkim bezpieczeństwo – wymienia Zgorzelski.
Czytaj więcej
Malejące marże i słaba sytuacja finansowa przewoźników drogowych powodują ponowienie apeli środowiska o ustawowe ograniczenie terminów płatności.
Podkreśla, że transport publiczny pełni również funkcję strategiczną. – Jest istotnym elementem infrastruktury krytycznej i systemu ochrony ludności. Musi zapewniać mobilność mieszkańcom zarówno w warunkach normalnego funkcjonowania miasta, jak i w sytuacjach kryzysowych. Dlatego potrzebne jest podejście uwzględniające różne technologie napędowe. Nowoczesne miasto powinno być nie tylko ekologiczne, ale przede wszystkim odporne i zdolne do zapewnienia ciągłości podstawowych usług – wskazuje Zgorzelski.
Warszawski ZTM też uważa, że napęd elektryczny nie zapewni bezpiecznej i niezawodnej komunikacji.
Ewakuacja osobówkami
Kwestie ewakuacji są wg Wolańskiego w dużej mierze wymówką. – Autobusy miejskie mogą oczywiście wspomagać ewakuację, zwłaszcza na krótkich dystansach, ale do przewozu ludności na większe odległości znacznie lepiej nadają się autobusy turystyczne i kolej. Przykład Ukrainy pokazuje również, że kto może, stara się wyjechać własnym samochodem, także po to, aby uratować ten składnik majątku. W naszych miastach mamy ogromną liczbę samochodów prywatnych, jest w nich więcej miejsc, niż mieszkańców – porównuje prof. SGH.
Zgorzelski podkreśla, że elastyczność autobusów sprawia, że mają one szczególne znaczenie w sytuacjach kryzysowych. – Autobusy mogą zmieniać trasy, omijać zablokowane odcinki, docierać do obszarów pozbawionych infrastruktury szynowej i zastępować inne środki transport – wymienia.
Czytaj więcej
Ożywił się popyt, brakuje dużych magazynów z parametrami pozwalającymi na automatyzację i dalszy rozwój operacji.
Dodatkowa zaporą w popularyzacji elektryków jest ich cena. – W przeprowadzonym przez nas badaniu wyliczyliśmy, że pełna elektryfikacja nowo kupowanych autobusów w miastach powyżej 100 tys. mieszkańców zwiększyłaby w pierwszym roku koszty operatorów o 14,3 proc. W kolejnych latach różnica stopniowo maleje i około 2038 r. roczne koszty eksploatacji i posiadania całej floty stają się niższe w wariancie elektrycznym – prognozuje Wolański.
Zaznacza, że koszty eksploatacji obu napędów zrównają się, gdy opłaty ETS obejmą nie tylko producentów energii elektrycznej, ale także paliwa płynne, co ma nastąpić w 2028 roku. – Tanie paliwa płynne i drogi prąd, przez decyzje podatkowe, są rzeczywiście ważną barierą rozwoju elektromobilności w Polsce – kończy Wolański.