Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF stwierdził w wyniku śledztwa liczne naruszenia Unijnego Kodeksu Celnego (UKC), będące skutkiem zorganizowanej na dużą skalę działalności przestępczej, w wyniku której w latach 2021-2022 dokonywany był m. in. przemyt (nielegalne wprowadzenie) na obszar celny UE oraz usuwanie spod dozoru celnego towarów przywożonych z Chin, objętych m.in. cłem antydumpingowym i wyrównawczym.
W Polsce prowadzonych jest łącznie ok. 950 postępowań na kwotę ponad 100 mln euro. – Postępowania nie rozkładają się równomiernie. Na czterech najbardziej poszkodowanych przypada około 700 postępowań. Jest to wynikiem dużej koncentracji przewozów na Nowym Jedwabnym Szlaku. Zgłosiło się do nas kilkanaście podmiotów, w tym kilka kluczowych dla rynku. Wiem, że to niepełna lista, część firm tego nie ujawnia obawiając się pogorszenia reputacji finansowej – tłumaczy przewodniczący Polskiej Izby Spedycji i Logistyki Marek Tarczyński.
Unijny problem rozwiązywany polskimi rękoma
Chodzi m.in. o elektryczne rowery sprowadzane z Chin. Chiński importer zadeklarował pojazdy jako zwykłe rowery, sprowadził je w stanie rozmontowanym i na dodatek odprawiał celnie w Belgii i na Węgrzech, choć kontenery przejeżdżały przez Małaszewicze.
Czytaj więcej
Transport samochodowy stał się drogi z powodu rosnących cen paliwa. W bieżącym kwartale ceny raczej nie zmaleją.
Sprawa wyszła na jaw w czerwcu 2025 roku w czterech krajach Europy Zachodniej. Tylko francuskie służby zajęły wówczas 10 tys. elektrycznych rowerów i skuterów. Prokuratura Europejska wszczęła w tej sprawie śledztwo i ocenia, że przestępczy proceder trwał od przynajmniej ośmiu lat i przyniósł stratę co najmniej 350 mln euro ceł oraz 450 mln euro VAT.
Należności celne trafiają do Komisji Europejskiej. Tylko 25 proc. z nich pozostaje w kraju dokonującym odprawy celnej. KASprzyjęła, że właśnie ona powinna wpłacić do budżetu unijnego cło wyliczone przez Prokuraturę Europejską. Skoro tych pieniędzy nie ma, administracja skarbowa ustala dłużników długu.
KAS tłumaczy, że „Dłużnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę należności. Istota tej odpowiedzialności polega na tym, że należności dochodzone są od wszystkich dłużników, a zapłata przez jednego z dłużników powoduje wygaśniecie zobowiązania również w stosunku do pozostałych. Organy Krajowej Administracji Skarbowej prowadzą w takim przypadku czynności windykacyjne równoległe w stosunku do wszystkich dłużników.”
KAS zauważa, że „organ celny nie bierze pod uwagę wyłącznie ewentualnej odpowiedzialności karnej dłużników. Dłużnikiem może być również osoba, która nie popełniła przestępstwa w rozumieniu przepisów prawa karnego.”
KAS przypomina, że „Organy celne nie są zobligowane do kontroli towarów w każdym przypadku - typowanie do kontroli oparte jest na analizie ryzyka. O przeprowadzenie kontroli mogą również wnioskować podmioty, które uczestniczą w łańcuchu dostaw i chcą zyskać pewność co do zgodności powierzonych im towarów z dokumentacją i co do prawidłowości składanych przez nie deklaracji.”
Firmy będą likwidowane
Rozdzielenie miejsca odpraw celnych i przekraczania granicy jest dozwolone przez Unijny Kodeks Celny i spedytorzy uważają, że nieprawidłowości powinny być rozwiązane na poziomie Brukseli. Tymczasem KAS podjął się tego zadania samodzielnie, topiąc przy okazji polskie agencje celne i inne firmy.
Decyzja izb skarbowych ściągających dług celny ma rygor natychmiastowej wykonalności. Już kilka firm nie udźwignęło tego ciężaru, w trzecim kwartale wniosek o restrukturyzację złożyła do sądu spółka Rhenus Air & Ocean Poland sp. z o.o. z sumą zobowiązań 91,2 mln zł, wynika z danych Internetowego Monitora Sądowego i Gospodarczego MGBI.
Tarczyński przekonuje, że dokonywana przez KAS egzekucja długu celnego zagraża istnieniu agencji celnych i innych firm, wprowadza do ich funkcjonowania ryzyko, którego nie jest w stanie pokryć żadna polisa. Komplikacją jest także skala przewozów: średnio jest to 5 składów na dobę, każdy po 50 kontenerów.
W ramach solidarnej odpowiedzialności KAS domaga się zwrotu długu celnego od np. przewoźników kolejowych. Sumy się na tyle duże, że mogą oni stracić zdolność finansową, a zatem stracić dobrą reputację i w konsekwencji licencję na wykonywanie przewozów.
Czytaj więcej
Przedświąteczny sezon kończy się stabilnym wzrostem przewozów i umiarkowanymi cenami czarterów. Ceny usług nie nadążają za cenami paliwa.
Rada Gminy Terespol apeluje do Komisji Europejskiej, Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej oraz właściwych ministrów „o pilne podjęcie skoordynowanych działań zmierzających do ochrony przedsiębiorców, którzy wykonując legalne usługi transportowe, spedycyjne i logistyczne, zostali objęci postępowaniami dotyczącymi odpowiedzialności za nieprawidłowości celne popełnione w międzynarodowym łańcuchu dostaw.”
Rada zwraca uwagę na potrzebę dokonania rzetelnej oceny przesłanek odpowiedzialności przewidzianych w UKC. W przeciwnym wypadku firmy zbankrutują, a gminie zagrozi katastrofa społeczna spowodowana bezrobociem.
Polska piłuje gałąź, na której siedzi
Poseł przewodnicząca sejmowej komisji stałej ds. transportu kolejowego Barbara Oliwiecka uważa, że należy w pierwszej kolejności skupić się na ratowaniu przedsiębiorców i wnosi o zawieszenie rygoru natychmiastowej wykonalności. Do 4 listopada egzekucja zajęła 4 mln zł, choć przedsiębiorcy złożyli wnioski o jej wstrzymanie i denerwują się, że mimo upływu długich miesięcy nie mają odzewu ze strony izb skarbowych. Resort finansów tłumaczy opieszałość dbałością o zakończenie postępowania we właściwym trybie.
Unijne organizacje przedsiębiorców: CLECAT (European Association for Forwarding, Transport, Logistics and Customs Services), FIATA (International Federation of Freight Forwarders Associations), UIRR (Union for Road - Rail Combined Transport) i CER (Community of European Railway and Infrastructure) wniosły sprawę do Komisji Europejskiej. Dyrekcja TCG-DG TAXUD wysłuchała ich przedstawicieli 4 listopada. Kiedy Komisja Europejska raczy zająć stanowisko nikt nie wie.
Czytaj więcej
Mający za sobą dziesiątki tysięcy kontroli inspektorzy pracy uważają, że przepisy regulujące czas pracy i wynagrodzenie kierowców powinny być upros...
Branża apeluje do KAS o wsparcie w brukselskich negocjacjach. Obie strony mają sporo do stracenia. – Nie można piłować gałęzi, na której się siedzi. W Małaszewiczach zainwestowane jest prawie 4 mld zł – przypomina Oliwiecka. W 2024 roku KAS zebrał na tym przejściu 0,7 mld zł należności celno-skarbowych.
Przewodniczący Organizacji Współpracy Kolei OSŻD Mirosław Antonowicz przypomina, że według światowej Organizacji Celnej Małaszewicze są jednym z najważniejszych na świecie przejść granicznych. – W 2025 roku Chiny odprawiły ponad 20 tys. składów i 90 proc. z nich przejechało przez Małaszewicze – wskazuje Antonowicz.