Unijny plan awaryjny dla transportu ma przyspieszyć transport z i na Ukrainę. Obejmuje zbiór 10 działań, które UE i jej państwa członkowskie mają uwzględniać przy zwiększeniu przepustowości transportu. Wprowadza m.in. uprzywilejowane korytarze dla transportu zboża, dzięki czemu ładunki w transporcie drogowym mogą przekraczać granice w czasie krótszym niż 15 minut. 

W poprzednich latach kraje EU importowały z Ukrainy żywność wartą 7,4 mld euro. 

Cała zniesione na rok

Minister infrastruktury Ukrainy Oleksandr Kubrakov przyznał, że kolej może poradzić sobie z przewozem zbóż, problemem są jednak punkty przeładunkowe, nie przystosowane do obsługi tak dużych ilości. 

Czytaj więcej

Rosjanie przygotowują odwetowe sankcje transportowe

Eksport zboża przez porty Morza Czarnego sięgał przed wojną 5 mln ton miesięcznie. Po wybuchu wojny przeładunki zmalały do miliona ton miesięcznie. Konieczność obsługi reszty tonażu spadł na koleje, które nie są gotowe na takie obwiązki. – Rozbudowa terminali na granicy z Polską, Słowacje, Węgrami i Rumunią zajmie 2 lata – ocenił Kubrakov. Zwiększy potencjał przeładunkowy o połowę. Inwestycja zapewne potrwa dłużej niż wojna, ale i tak będzie przydatna podczas odbudowy kraju. 

19 maja Parlament Europejski zgodził się na zniesienie na rok ceł na wyroby przemysłowe i żywność z Ukrainy. Znikną także anty-dumpingowe cła na importowaną do EU stal. 

KE ocenia, że do tegorocznych zbiorów z Ukrainy należy wywieźć do odbiorców na całym świecie 20 mln ton zbóż, czyli blisko 10 mln ton miesięcznie. KE przewiduje, że w drugą stronę będą jechały pasze i nawozy. 

Prezes Ukraińskiego Stowarzyszenie Producentów Zboża (UGA) Nikołaj Gorbachow przypomina, że na ukraińskiej granicy z krajami UE i Mołdową jest 13 punktów przeładunkowych, ale ich teoretyczna zdolność przeładunkowa wynosi 0,6 mln ton, a praktyczna jest o blisko dwie trzecie mniejsza. UGA podlicza, że kolejami można wywieźć z Ukrainy do 1,1 mln ton zboża oraz 0,25 mln ton ziaren słonecznika miesięcznie. 

Czytaj więcej

Zełenski: Ukraina i Polska przyspieszą odprawy na przejściach samochodowych

Gorbachow podlicza, że 6 ukraińskich portów jest zablokowanych przez Rosjan, 4 nie pracują i to dziesiątka zapewnia 90 proc zdolności przeładunkowych Ukrainy. Zaapelował do NATO o zniesienie rosyjskiej blokady portów Ukrainy. 

Austriacy wycofują się z projektu

Rozbudowywana linia szerokotorowa PKP LHS ma miesięczne zdolności przewozu w obie strony 1,5 mln ton. Szerokotorową linię z Ukrainy ma także Słowacja. Najdalej na zachód położona stacja to Koszyce. Spółka Breitspur Planungsgesellschaft mbH (BPG) powołana w 2008 roku przez ÖBB-Infrastruktur, Koleje Słowackie, Rosyjskie i Ukraińskie planowała przedłużenie jej do Wiednia. Jednak z projektu wycofały się 23 maja 2022 roku Koleje Austriackie i zaoferowały współudziałowcom swoje 27,7 proc. akcji. Jeżeli w najbliższym miesiącu żaden ze współudziałowców nie wykupi ich, spółka zostanie postawiano w stan likwidacji. 

Tymczasem ograniczeniem w wywozie zboża z Ukrainy jest nie tylko przepustowość kolejowych szlaków, ale także brak taboru: wagonów i lokomotyw. Do prowadzenia pociągów towarowych Koleje Ukraińskie używały 800 liniowych lokomotyw elektrycznych i ponad dwa razy mniej spalinowych. Ich wiek zbliża się do 40 lat, niezawodność jest niewielka, podobnie jak efektywność. Koleje Ukraińskie miały w 2021 roku łącznie 3,5 tys. lokomotyw, w tym blisko 2,5 tys. w użytkowaniu.

Zagrożeniem jest również rosyjski ostrzał kolejowej infrastruktury na Ukrainie. Rosjanie zapowiedzieli zniszczenie stacji transformatorowych. 17 maja rosyjskie ministerstwo obrony poinformowało, że ostrzelało stację Merefa w regionie charkowskim. 

Czytaj więcej

Ślepa droga dla elektrycznych ciężarówek

Gdyby udało im się tego dokonać, Koleje Ukraińskie stanęłyby przed potężnym problemem, ponieważ elektrowozy zapewniają większą część zdolności przewozowych spółki. 

Kijowska Wyższa Szkoła Ekonomiczna (KSE) szacowała w połowie kwietnia szkody w infrastrukturze kolejowej na 2,2 mld dol.